Saga e refleksioneve vijon, “Në Sofrën e Hënës” është libri më i ri i kryeministrit Edi Rama, një libër me refleksionet e iftareve të shtruar në funksionin e kryeministrit.

Për Monika Stafën në “Exclusive” në Top Channel ai tregon se botimi i këtij libri erdhi ndër të tjera edhe për shkak të dashurisë që ka ai për gjuhën e bukur shqipe.

Pak kohë më parë Kryeministri Edi Rama iu prezantua publikut shqiptar me pasionin e tij të kahershëm, me botimin e një libri.
“Në Sofrën e Hënës”, është një përmbledhje e reflektimeve të tij gjatë mbrëmjeve tradicionale të iftarit të organizuara ndër vite.
Vepra sjell në vëmendje dimensionin kulturor, social dhe shpirtëror ku në qendër është raporti i Njeriut me Besimin.

Për librat, për dashurinë e të padytë për gjuhën shqipe, për shqiptarët e mirë si dhe për traditën e bashkëjetesës fetare, jo vetëm si një doktrinë politike, Edi Rama rrëfen për Exclusive, mbi ato gjeste të padukshme mirësie që lidhin mes tyre njeriun. Kreu i qeverisë flet gjithashtu për bashkëjetesën fetare, Parkun e Besimit apo edhe kohën që kalon me librat.

Intervista e plotë:

Monika Stafa: Z. KM, doja t’ju përgëzoja fillimisht për librin tuaj “Në sofrën e hënës”, jo aq si autor të disa fjalimeve që keni mbajtur gjatë darkave të Iftarit por ndoshta sepse më pëlqeu më shumë arsyeja që e keni botuar atë. E bëra, thatë ju në një podcast aty nga fundnëntori, për shkak të shqipes. Asnjë autor nuk kam dëgjuar të gjejë një arsye të tillë për të shkruar, vec Ismail Kadaresë…

Edi Rama: Kjo është një mënyrë e të parit, por besoj se mënyra se si e shikoj unë këtë, është thjesht një njeri që është dashuruar me gjuhën dhe që gjen tek gjuha amtare arsye për ta shkruar gjuhën, gjë që mua më entuziazmon edhe kur bëj një mesazh të thjeshtë me dikë që komunikoj apo edhe kur dikur shkruaja komente në përgjigje të njerëzve në Facebook. Pra, është dashuri për gjuhën shqipe. Nuk kam asnjë mundësi që të krahasohem as me Ismail Kadaren as me dikë tjetër, por thjesht dua gjuhën shqipe, më pëlqen ta shkruaj dhe më vjen shumë mirë kur ajo që shkruaj mbetet e printuar, e shtypur në një libër.

Stafa: Shkova një ditë në librarinë Babel, tek rafti ku e kishte vendosur Arlinda librin tuaj. Aty ishin dy zotërinj, njëri m’u afrua dhe më tha ky autori që ka shkruar këtë libër.. e kam pasur bashkëstudent në arte. Ishte i vetmi që merrte libra fshehurazi i fuste në xhaketë dhe na i lexonte ne dhe i diskutonte. Punonte në një studio skulptori sot… Kaq shumë i keni dashur librat sa i merrnit fshehurazi dhe i diskutonit me miqte?

Edi Rama: Këtu është fjala për kohën kur kishte shumë libra të ndaluar, nuk është fjala për libra që ishin në dispozicion të të gjithëve. Në atë kohë kishte shumë libra të ndaluar. …Dhe gjenim gjithëfarë lloj mënyrash për të patur akses tek librat e ndaluar, historira nga më të pabesueshmet sot. Përshembull më kujtohet se si kemi parë njëherë një libër të Sezanit, Sezani është një nga ata pararendësit e transformimit epokal në pikturë, që hapi praktikisht rrugën për ata që erdhën dhe u quajtën kubistët. Dhe libri na ra në dorë pasi paraprakisht morëm një informacion që gjendej në një shtëpi, në atë shtëpinë ishte një vajzë e cila kishte lidhje me një djalë dhe djali ishte shoku i një shoku dhe nëpërmjet djalit, arritëm të kemi akses tek vajza, e cila e hoqi librin nga biblioteka e të atit, por vuri kushtin që libri duhej të kthehej para orës 3. Sepse i ati kthehej në shtëpi dhe nëse e vinte re mungesën e këtij libri që duke qene një libër i ndaluar ishte në njëfarë mënyre një lloj bombe, atëherë do të shqetësohej. Ne ishim në shkollë, e kishim larg shtëpinë, nuk mund të iknim nga shkolla për të parë librin. Dhe libri u vu në banjo, në atë pjesën sipër të banjos, nuk e di si quhet në shqip ku mblidhet uji. Dhe ishte fiks si ajo revolja e Al Pacinos në restorant tek “Godfather”, ku fton atë shefin e policisë të takohen për darkë që të bëjnë një marrëveshje dhe pastaj shkon në banjë, merr revolen dhe e vret. Dhe ne dilnim nga klasa njëri pas tjetrit, shikonim librin dhe ktheheshim në klasë. Janë gjëra të pabesueshme sot, por në atë kohë ishin arsyeja pse ne përpiqeshim vazhdimisht dhe ishin dhe motivi që na frymëzonte për t’u marrë me pikturë, për t’u marrë me art dhe për të ushqyer ëndrrën që do bënim namin.

Stafa: Sot a keni kohë të lexoni dhe çfarë lexoni?

Edi Rama: Për hir të së vërtetës sot ka ndryshuar çdo gjë dhe nuk është veç për mua por për shumicën dërrmuese të njerëzve. Ata që kanë akoma aftësinë dhe fuqinë që të izolohen për të vazhduar të lexojnë libra rregullisht janë me shumë fat. Ndërkohë që unë lexoj, por jo në mënyrë sistematike më. Dhe prej kohësh tanimë jam i fokusuar vetëm në disa drejtime që lidhen me atë që bëj, sepse më duhet të lexoj më shumë për shkak të detyrës se sa për dëshirë apo kuriozitet. Dhe patjetër që një pjesë e lexoj në libra, ndërsa një pjesë jo të vogël e lexoj përmes telefonit.

Stafa: A takoni shkrimtarë shqiptarë, miq, dhe kë?
Edi Rama: Kam takuar hera herës Ismail Kadarenë, deri sa u nda nga jeta, por përndryshe jo.

Stafa: …Unë e kam ndjekur pasionin që keni për artin e për dijen sidomos. Veç njohjes që merrni nga dija, çfarë raporti tjetër ke me dijen, përveç njohurive?

Edi Rama: Është për mua kuriozitet, nuk është pasion akademik, nuk është vullnet për të mësuar, por është kuriozitet dhe sigurisht bëhet pastaj vullnet për të mësuar përsëri kur duhet të mësoj për shkak të detyrës që kam, duhet të lexoj dhe të kuptoj gjëra që janë pjesë e formimit tim të kahershëm. Nuk ka asgjë të veçantë në të gjitha këto, thjesht jam shumë i dashuruar me gjuhën shqipe, më pëlqen jashtëzakonisht shumë shqipja, është e mahnitshme. Dhe ndiej shumë kënaqësi kur më jepet mundësia të loz me fjalët e gjuhës shqipe. Dhe pastaj pjesën tjetër që ka të bëjë me librin, e kam përgjithësisht kuriozitet, leximin më saktë. Se tani libri në kuptimin klasik është vetëm njëra pjesë e leximit, pjesa tjetër siç të thasë është digjitale, ose për arsye të punës.

Stafa: Në një nga ligjërimet tuaja keni thënë që është rruga drejt shpirtërores.

Edi Rama: Aty përgjithësisht jam fokusuar tek librat e shenjtë dhe për hir të së vërtetës edhe kërkimi i fjalëve në Kuran ka qenë kurioziteti për të kuptuar pak më mirë islamin dhe për të verifikuar me sytë e mi dhe mendjen time gjëra që u bënë shqetësuese në një kohë ndaj islamit. Dhe islami është absolutisht i jashtëzakonshëm, ndërkohë që në librat e shenjtë Biblën, e kam pasur në dorë dhe e kam lexuar shumë kohë më parë, në kohën e librave të ndaluar. Por Kuranin jo. Me Kuranin jam takuar shumë më vonë, shumë më vonë dhe mbasi u bë një libër i lejuar.

Stafa: Në fjalimet tuaja vlerësoni shumë shqiptarët, aq sa shpesh herë mendon se e teproni, duke kritikuar edhe këtë klubin evropian që nuk na sheh aq të dashur, aq si partnerë konsolidues e integrues shkruani ju. Vërtet besoni që shqiptarët janë aq të vlefshëm dhe aq cilësorë sa meritojnë të jenë partnerë konsolidues brenda kësaj familjeje të madhe sic është Evropa? Nga ju vjen ky besim?

Edi Rama: Nuk e di ekzaktësisht se a i vlerësoj shumë shqiptarët në kuptimin e përgjithshëm, sepse unë nuk besoj tek vlerësimet e përgjithshme të popujve, të kombeve. Them se çdo komb ka forcat veta të dritës dhe forcat e veta të errësirës. Çdo komb ka njerëzit e vet të jashtëzakonshëm, ka njerëz të zakonshëm që në përgjithësi janë njerëz shumë të ngjashëm në qenien e tyre pavarësisht ngjyrës së lëkurës, pavarësisht gjuhës, pavarësisht gjeografisë. Por në ndonjë aspekt mendoj që ne kemi arsye për të qenë krenarë për paraardhësit tanë. Dhe një nga këto aspekte është mënyra se si paraardhësit tanë kanë arritur të qëndrojnë dhe të mbijetojnë ndërkohë që janë kërcënuar dhe jo një herë nga shpërbërja, nga tretja, nga asimilimi. Një tjetër është mënyra se si paraardhësit tanë mbrojtjen e hebrenjve e kanë bërë gjatë Luftës së Dytë Botërore..kjo është diçka unike. Dhe ajo që e bën unike është fakti që është e krahasueshme, pra e bënë shqiptarët por nuk e bënë shumë popuj dhe kombe të tjera. Por dhe pastaj mënyra se si njerëz, shqiptarë të caktuar në histori, ia kanë dalë të bëjnë gjëra që në atë kohë që i kanë bërë janë dukur totalisht të pamundura. Pra, unë nuk besoj dhe shpresoj që të mos e idealizoj popullin tonë, sepse kjo nuk ndihmon. Por nga ana tjetër i jam mirënjohës fatit që jam shqiptar dhe nuk jam diçka tjetër. Dhe nëse do zgjidhja, prapë do zgjidhja të isha shqiptar.

Stafa: Pjesën e bashkëjetesës fetare e përmend vazhdimisht, jo vetëm si propagandë, por dhe si vlerë të shtuar tonën, si thesar kulturor. Kur e flisni në arenën ndërkombëtare, ju shohin me skepticizëm a me dyshim?

Edi Rama: Unë e përmend dhe mbase duhet ta përmend edhe më shumë, sepse unë e konsideroj njëkohësisht një sistem shumë të rëndësishëm sigurie për paqen, për vazhdimësinë e patrazuar të popullit tonë, sepse janë të panumërta rastet kur larmia fetare e një bashkësie ka krijuar plagë të jashtëzakonshme, ka sjellë vdekje, ka sjellë shkatërrim, ka sjellë trazira të pashërueshme. Dhe është si diçka e jashtëzakonshme që kur e ke nuk e vlerëson. Ka shumë gjëra të jashtëzakonshme që ne i kemi dhe nuk i vlerësojmë. Njeriu nuk është i prirur t’i vlerësojë ato që ka. Ne nuk jemi të prirur as ta imagjinojmë se mund të zgjohesh në mëngjes dhe mund të mos shohësh më, dhe e marrim të mirëqenë që patjetër kur zgjohesh në mëngjes mund të shohësh dritën. Por sa njerëz ka që vetëm për të parë njëherë dritën do ishin në gjendje që të jepnin jetën, sepse janë të verbër. Ne nuk e vlerësojmë kur zgjohemi, që kemi përpara ditën, që në thjeshtësinë e vet, apo me gjërat që ka që ne na duken të zakonshme, që kemi familjen, që kemi shtëpinë, që kemi miqtë, që mund të ulemi në një tryezë që mund të ushqehemi dhe të flasim për diçka, që sa njerëz do ishin ata që vetëm për këtë ditë do jepin gjithë jetën? Sa të duash. Pra, nga më të thjeshtat deri tek ato që janë më të ndërlikuara, kur i kemi nuk i vlerësojmë. Por nuk duhet asnjëherë ta harrojmë dhe unë asnjëherë nuk e harroj, se çfarë ferri do ishte Shqipëria sikur kjo vllazëri, apo kjo harmoni fetare siç e quajti Papa Françesku kur erdhi këtu, të shpërbëhej dhe në vend të saj të ishte mosdakordësia, konflikti, lufta, do ishte një llahtar. Ndërsa të huajt, besoj që tani e kanë perceptuar dhe e kanë bërë të veten një pamje për Shqipërinë që është shumë më afër realitetit, se sa pamja që kishin deri jo shumë vite më parë, kur na respektonin formalisht, kur as na besonin dhe as na vlerësonin. Dhe ndërkohë përsëri kanë nevojë të dëgjojnë më shumë për vllazërinë, për harmoninë fetare, për çfarë kemi bërë ne për hebrenjtë, për sa shumë jemi ne të përkushtuar ndaj perëndimit, për sa shumë kemi hequr ne si komb dhe si vend nga e kaluara, nga diktatura, për se si e kemi mësuar gjithçka në ekstrem për shkak të faktit që ishim në anën e gabuar të historisë, kur u izoluam dhe u rreshtuam me diktatorët, me gjakatarët e botës. Janë gjëra që duhet t’i ndihmojmë që t’i shohin dhe t’i dijnë për ne.

Stafa: Sa të mirë janë shqiptarët me të huajt dhe me njëri-tjetrin?

Edi Rama: Me të huajt janë më të mirë se me njëri-tjetrin. Kjo nuk diskutohet. Por jo me të huajt thjesht me ata që flasin gjuhë tjetër, por dhe me të huajt që trokasin në derë, pra dhe me të panjohurit që flasin shqip e janë shqiptarë, janë më të mirë.
M. Stafa: Nga vjen kjo?

Edi Rama: Nuk është diçka që është tipike shqiptare, e kanë shumë popuj besoj dhe nuk është diçka që… Ajo që na bën ne pak më tërheqës në kuptimin negativ në këtë aspekt, është se e kemi më të bujshme, e kemi më të zhurmshme, e kemi më brutale mënyrën se si sillemi me njëri-tjetrin ndërkohë që të tjerët mund të ushqejnë po atë ndjenjë pakënaqësie për tjetrin, por nuk e shprehin kaq brutalisht. Unë besoj që kjo është agravuar sidomos nga izolimi dhe pastaj edhe nga poshtërimi. Por nuk është diçka tipike shqiptare besoj.

Stafa: Në një nga fjalimet tuaja tek libri lexova që në këtë hapësirë fetare ka vend dhe ai që nuk beson. Ju a besoni Z. Kryeministër?

Edi Rama : Unë asnjëherë nuk e kam ndierë veten rehat për të folur për diçka kaq personale sa ç’është besimi në këtë aspekt. Nuk jam me siguri një njeri që frekuentoj tempuj, natyrisht i shoh me shumë respekt, me shumë kuriozitet, por nuk është se i frekuentoj. Por kur vjen puna tek vetë besimi, nuk ndihem rehat të flas sepse është diçka e vështirë për t’u treguar sepse është shumë personale. Njerëzit e shohin dhe e kuptojnë ekzistencën e diçkaje që thuhet në emra të ndryshëm, por në të gjitha rastet ka një emërues të përbashkët besimin tek një fuqi, tek një energji, tek një hapësirë jashtë vetes. Kështu që e kam të vështirë shumë të flas për të.

Stafa: Ne sot jetojmë në një kohë tjetër para pandemisë, jemi plot dhe ankth dhe të pasigurt për shkak të zhvillimit teknologjik që na ka bërë mirë por ka dhe anën e keqe që ka shumë lajme të papërshtatshme, lajme të rreme duke sjellë një krizë të shtuar tek botëkuptimi. ..a kam të drejtë në këtë konstatim? Si është sot raporti i besimit të njeriut me ku duhet të besojë? Ky njeriu i ri teknologjik?

Edi Rama: Unë nuk besoj që njerëzit sot besojnë më pak se sa përpara daljes së internetit, madje madje ka studime që thonë se rritja e fuqive të shkencës për të shpjeguar fenomene, nuk e ka ulur besimin e njerëzve në Zot. Përkundrazi, ka sot më shumë njerëz që besojnë në Zot se sa kishte përpara se sa të ndodhte ky shpërthim. Por nuk besojnë më ndoshta një pjesë tek rruga e Kishës, e Xhamisë, e Sinagogës, pra tek tempujt, tek institucionet. Gjë që lidhet edhe me një krizë të përgjithshme të intitucioneve në përgjithësi, të shtetit në përgjithësi, sidomos në vendet ku ka liri, ka demokraci. Ndërkohë që ka shumë njerëz që besojnë tek besimi në kuptimin që besojnë se të besosh nuk është diçka e gabuar.

Stafa: Pse njeriu e ka të nevojshme këtë?

Edi Rama: Njeriu shpeshherë nuk arrin dot t’i shpjegojë gjërat që do. Madje edhe shkenca vetë nuk arrin dot t’i shpjegjë deri në fund disa gjëra. Dhe unë nuk shoh asgjë të keqe që njerëzit të besojnë e njeriu të besojë. Përkundrazi. Madje madje në një farë kuptimi edhe ekzistenca e komuniteteve të mbledhura rreth një besimi përtej faktit nëse në atë komunitet ti arrin ta prekësh apo mbetesh në kërkimin e paverifikuar të Zotit, është një mundësi për të ndarë mes një grupi shoqëror, një komuniteti shoqëror, vlera të cilat e ndihmojnë njeriun në jetën e përditshme, pavarësisht se sa ai e prek apo nuk e sheh Zotin.

Stafa: Ne jemi mësuar me konfliktet fetare prej vitesh, me ndasi fetare. Por tani duket sikur po ndihet një ndasi tjetër në botë, ajo mes të pasurve dhe të varfërve. Dhe midis tyre po shfaqet një mur i lartë, fort i lartë…

Edi Rama: Patjetër që polarizimi është një problem gjithnjë e më i mprehtë i shoqërive kapitaliste, i demokracive, i vendeve ku liria e konkurrencës dhe tregu i lirë, përfshirë këtu dhe globalizmin me efektet e veta, ka sjellë që pasuria të përqëndrohet në gjithnjë e më pak njerëz, ndërkohë që distanca thellohet. Por nga ana tjetër, ka shumë të dhëna që tregojnë në shumë drejtime se bota nuk ka qenë kurrë më mirë se sot, nga pikëpamja faktuale, pra nga pikëpamja e urisë, nga pikëpamja e aksesit në ujë, nga pikëpamja e aksesit në shërbime, nga pikëpamja e aksesit në arsim, shëndetësi e kështu me radhë. Mirëpo ajo që e bën polarizimin sot shumë më të egër, është dhe afërsia shumë më e madhe që ka krijuar bota e informacionit, që ka krijuar platformat sociale, ku kamja dhe konsumizmi kanë marrë një pozicion thuajse monopol në gjithë këtë çfarë shihet dhe konsumohet në kuptimin e njerëzve të pasur, njerëzve të kamur, njerëzve të veshur, njerëzve të pajisur me shtëpia, me makina, me avionë. Ndërkohë që pjesa tjetër e shikon shumë qartë hendekun e madh që e ndan me këtë elitë, dhe kjo e rrit shumë ndjesinë e konfliktit.

Stafa: Në këtë libër, sa thirrje për dashurinë njerëzore ka në këto fjalime, sa peshë kanë brenda të vërtetat që thuhen aty?

Edi Rama: Kur unë vendosa që të bëj ftesën e parë për një iftar këtu në Kryeministri, me thënë të drejtën, e bëra si një hap drejt një komuniteti që për arsye të ndryshme është ndjerë jo rrallë i paragjykuar si pasojë e paragjykimeve ndaj islamit. Mos të harrojmë në Europë dhe në perëndim janë thelluar shumë sidomos pas atentantit ndaj Kullave Binjake dhe gjithë stereotipeve që e lidhën islamin me terrorin dhe islamizmin dhe fenë myslimane, myslimanët, me inkopaktibilitet organik me perëndimin. Dhe përtej kësaj, nuk është se kisha ndonjë reflektim të thellë që më erdhi hap pas hapi dhe më erdhi vit pas viti duke arritur në pikën që të kem jo padurim, por që ta pres me shumë kënaqësi atë darkën e iftarit. Dhe ka diçka shumë të bukur ai ritual dhe unë e kuptoj shumë mirë tani atë pjesën strikt, edukative që ka Ramazani për ata që e ndjekin dhe pjesën thellësisht të shëndetshme që ka praktika e Ramazanit, që është vërtetë shumë impresionuese për efektet që ka në aspektin fizik tek njeriu, në aspektin shëndetësor te njeriut dhe në aspektin mendor te njeriu. Dhe sigurisht në këtë kontekst, pastaj edhe kapaciteti i njeriut për të prodhuar energji pozitive ndaj tjetrit, është shumë më i madh se në ditë të zakonshme, ashtu sikundër energjitë negative vetvetiu bien në raport me ditët e zakonshme.

Stafa: Po për ata që mendojnë se besimet janë shpikur, çfarë mendon?

Edi Rama: Unë mendoj që edhe sikur Zoti të mos ekzistonte, njeriu ka bërë shumë mirë që e ka shpikur. Më mirë me Zot, se sa pa Zot.

Stafa: Ju jeni i krishterë dhe jetoni çdo ditë me mendimin se besimet pasqyrohen tek njëri-tjetri. Si keni arritur në këtë përfundim?

Edi Rama: Shiko unë jam pagëzuar katolik nga gjyshja ime katolike dhe ky është një fakt. Jam i krishterë nga famija dhe ky është një fakt. Por unë nuk jam në rreshtin e të krishterëve që zënë radhën për të hyrë në derën e Kishës dhe i nënshtrohen ritualeve të tyre, sepse nuk e kam kështu të konceptuar marrëdhënien me fenë. Kështu që kjo më ndihmon që të shoh pa asnjë rezervë edhe fetë e të tjerëve dhe të kuptoj tek fetë e të tjerëve faktikisht reflektohet i njëjti Zot. Dhe në fund të ditës librat e shenjtë duken të shkruar nga i njëjti autor, që është një dhe i vetëm. Në këtë drejtim kam krijuar edhe idenë për të ndërtuar Parkun e Besimit dhe për të krijuar atë hapësirë ku nuk ka Kisha, nuk ka Xhamia, nuk ka Sinagoga dhe tempuj të tjerë, por ku përmes luleve, përmes pemëve, përmes frutave, përmes tregimeve të librave të ndryshëm të shenjtë, ti njihesh në një mënyrë tjetër me fetë e ndryshme dhe ndërkohë tavan ke qiellin që i bashkon të gjithë dhe jo tavanin e Kishës apo Xhamisë.

Stafa: Në fjalimet tuaja ju predikoni shpesh ndjekjen e së mirës dhe të së drejtës. Në rolin e Kryeministrit, sa gjithmonë është i arritshëm ky qëllim?

Edi Rama: Në rolin e Kryeministrit është gjithmonë e arritshme që ti të mos zgjedhësh të keqen apo të padrejtën me qëllim. Është gjithmonë e arritshme. Ama nuk të detyron të jesh qëllimisht i keq apo qëllimisht i padrejtë, ndërkohë që mund të ndodhë dhe i ndodhë të gjithëve që ti në mirëbesim merr një vendim që mund të mos jetë i duhuri dhe mund të mos sjellë të mira dhe mund të bëjë një dëm. Por ama në mirëbesim.

Stafa: Diku tjetër në një pasazh shkruani: “Nuk ka luftra mes feve, por ka luftra mes injorantëve”. Ne jetojmë në një botë të mbushur me konflikte, secila nga këto luftra ka një bazë fetare. Megjithatë ju thoni të marrë nga Dostojevski, që “Këtë botë do ta shpëtojë e bukura”. Cila është kjo e bukur zoti Kryeministër?

Edi Rama: Ky është një besim, por nuk është një formulë shpëtimi. Por është një besim sepse poezitë, pikturat, librat, këshillimet e shkencës, nuk e kanë penguar njeriun që të vrasë njeriun dhe nuk kanë ndaluar ndonjë luftë. Por ndërkohë rruga e njeriut është rruga e përpjekjes për t’u përsosur dhe rruga për të lënë gjurmë, dhe këtu tek përsosja dhe lënia e gjurmës ngatërrohen pastaj nganjëherë dhe për fat të keq shpesh herë edhe qëllimet dhe vlerat e gjurmëve që lë. Sepse edhe një që vendos të bëhet kamikaz, e shikon si rrugë përsosje dhe si mënyrë për të lënë një gjurmë të thellë në historinë e popullit të vet. Kështu që në fund fare jeta është një çështje zgjedhje, sepse nëse Zoti ekziston dhe na ka bërë të gjithëve njerëz, na ka lënë po ashtu dhe lirinë të zgjedhim. Dhe nuk na e ka zgjidhur me magji, me dekret nga lart asnjë dilemë. Dilemat janë tonat dhe ne duhet të bëjmë zgjedhjet tona, pastaj në fund vjen gjykimi që secili…
M. Stafa: E beson gjykimin që vjen në fund?

Edi Rama: Unë e besoj gjykimin që vjen në fund, por varet nga kush. Unë nuk hyj që të shpjegoj apo t’i shpjegoj vetes se cila është shkalla më e lartë e gjykimit, por besoj që gjykimi i atyre që të kanë njohur, gjykimi i atyre që të kanë besuar, gjykimi i atyre që nuk të njohën por që kanë mundësi të shikojnë gjurmët që ke lënë, janë të gjitha të rëndësishme. Im atë, ndjesë pastë, thoshte: “Në fund të ditës asgjë nuk ka vlerë, përveç se kujtimit të mirë.” Dhe kjo bën shumë sens.

Stafa: Dhe në fund kur do shëtisim në Parkun e Besimit?

Edi Rama: Është një kompleks ndërtimi i Parkut të Besimit dhe Parku i Besimit do të kërkojë vite për t’u bërë ai që duhet, sepse do të duhet të rriten krijesat… por shpresoj shumë që mos të humbasim shumë kohë për ta filluar, pastaj do të na duhen disa vite për ta parë. ..Por ti je e re, kështu që do kesh mundësi për të shëtitur në Parkun e Besimit.

Stafa: Kur vjen libri tjetër?

Edi Rama: Nuk e kam një plan, por do vijë vetë.