Nga sot, 1 prill 2025, tarifat e energjisë elektrike në Kosovë ishte paralajmëruar se do të rriteshin për 15%. Ky ndryshim ka ardhur pas një deklarimi të Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRRE), e cila ka miratuar kërkesën e kompanive të sektorit të energjisë, si KOST, KEDS dhe KESCO, për të kompensuar kostot e importit të energjisë elektrike.
Ndryshe, këtë vendim e ka kundërshtuar edhe nga Presidenca e Kosovës e cila ka bërë të ditur të premten se kundërshton propozimin për rritjen e çmimit të energjisë elektrike, duke konsideruar se ai është nuk është në përputhje me kornizën ligjore që obligon Zyrën e Rregullatorit të Energjisë (ZRRE) që të përkujdeset për mbrojtjen e konsumatorit dhe injoron situatën ekonomike në vend, por tarifat më të shtrenjta të rrymës nuk janë kundërshtuar nga Qeveria e Kosovës.
Për ta kundërshtuar shtrenjtimin e energjisë elektrike nga ky muaj është paralajmëruar një protestë këtë të shtunë, më 5 prill.
A do të shtrenjtohet rryma? Flasin nga ZRrE-ja
Zyra e Rregullatorit për Energji (ZRRE) ka deklaruar për FrontOnline se është duke vlerësuar komentet e pranuara nga palët e interesit lidhur me propozimet për tarifat e reja të energjisë elektrike. Pasi të mblidhen të gjitha mendimet dhe sugjerimet, ZRRE planifikon të marrë vendimin për Hyrat e Lejuara Maksimale më 11 prill 2025, në mbledhjen e Bordit të ZRRE-së.
“Aktualisht, Zyra e Rregullatorit për Energji është duke kryer vlerësimin e komenteve të pranuara nga palët e interesit lidhur me propozimet për tarifat e reja të energjisë elektrike. Pritjet janë që vendimi për Hyrat e Lejuara Maksimale të merret më 11 prill 2025, në mbledhjen e planifikuar të Bordit të ZRRE-së’’, thanë nga ZRrE.
Deputetja Bajrami: Në rast se propozimi për rritjen e çmimit të rrymës bëhet vendim, do të ketë pasoja të rënda për ekonominë
Deputetja e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), Hykmete Bajrami, ka reaguar ndaj paralajmërimit për rritjen e çmimit të energjisë elektrike për 15%, duke e cilësuar atë si një barrë të rëndë për qytetarët dhe bizneset.
‘’ ZRRE ka propozuar rritje të çmimit të energjisë elektrike për 15%, por ende nuk ka marrë vendim final. Ata kanë deklaruar se vendimin do ta marrin më datë 11 Prill. Në rast se propozimi bëhet vendim, kjo do të ketë pasoja të rënda për ekonomitë familjare dhe bizneset në vend’’, deklaroi Bajrami për FrontOnline.
Sipas Bajramit, ky vendim pritet të ketë pasoja të mëdha ekonomike, pasi rritja e çmimit të rrymës do të ndikojë drejtpërdrejt në inflacion, duke sjellë shtrenjtim të produkteve bazë si: buka, qumështi, vaji, sheqeri dhe transporti.
Rritja e kostove për bizneset do të reflektohet në çmimet e shërbimeve dhe produkteve që ata ofrojnë, duke e rënduar edhe më shumë situatën për konsumatorët.
‘’Rritja prej 15% e çmimit të energjisë për shpenzuesit komercial (bizneset) është një kosto shtesë për të gjitha produktet dhe shërbimet e tyre, e cila do të reflektohet në çmimet për konsumatorët .Pra, rritja e çmimit të energjisë është goditja e parë, por jo e fundit, sepse kur bizneset rrisin shpenzimet, çmimet e produkteve do të rriten gjithashtu, e në veçanti do të kemi rritje çmimit të bukës, qumështit, vajit, sheqerit, transportit dhe çdo produkti tjetër të domosdoshëm për jetesë’’, tha deputetja e LDK-së.
Bajrami ka ngritur shqetësime edhe për një tjetër vendim të Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRRE), i cili nga 1 qershori do t’i detyrojë 1000 kompanitë më të mëdha të vendit të blejnë energjinë në tregun e hapur.
Sipas Bajramit, ky ndryshim do të thotë se këto kompani nuk do të mund të furnizohen më nga KEK-u, por do të detyrohen të blejnë energji të importuar me çmime shumë më të larta.
‘’ Shto këtu edhe vendimin tjetër të ZRRE-së t’i hedhë në treg të hapur 1000 kompanitë më të mëdha të vendit. D.m.th. nga 1 qershori i këtij viti, KESCO nuk ka obligim t’i furnizojë më me energji elektrike këto kompani; ato duhet ta blejnë energjinë në tregun e hapur. Praktikisht, kjo do të thotë se këto 1000 kompani nuk mund ta blejnë energjinë që prodhon KEK-u, por duhet të blejnë energji të importuar me çmim të paktën dyfish më të shtrenjtë’’, theksoi Bajrami.
Ajo paralajmëron se kjo mund të çojë në falimentime, shkurtim të vendeve të punës dhe një konkurrencë të pabarabartë në tregun vendor dhe ndërkombëtar.
‘’Kjo mund të çojë në falimentimin e një pjese të tyre, disa do të përfundojnë me largim nga puna të punëtorëve për të ulur shpenzimet, dhe të gjitha do të detyrohen t’i rrisin çmimet për të mbijetuar, gjë që do t’i bëjë ato jo konkurruese në tregun vendor dhe ndërkombëtar’’, tha Bajrami.
Në këtë kontekst, Bajrami ka kritikuar qeverinë Kurti, duke e fajësuar për dështimin në zgjerimin e kapaciteteve gjeneruese të energjisë dhe për keq menaxhimin e sistemit energjetik.
‘’ Përgjegjës i drejtpërdrejtë i këtyre politikave rrënuese për familjet kosovare dhe bizneset është qeveria Kurti, e cila për katër vjet jo vetëm që ka dështuar të rrisë kapacitetet gjeneruese, por ka dështuar vazhdimisht në mirëmbajtjen dhe remontin e kapaciteteve ekzistuese’’, tha Bajrami për FrontOnline.
Ajo ka theksuar se, përkundër premtimeve për ulje të çmimit të energjisë, qeveria ka dështuar të investojë në sektorin energjetik, duke rritur varësinë nga importet dhe duke shkaktuar rritje të vazhdueshme të çmimeve.
‘’ Këto dështime kanë çuar në import të lartë të energjisë dhe rritje eksponenciale të çmimit në këto katër vite. Nuk duhet të harrojmë se të njëjtit kishin premtuar ulje të çmimit të energjisë’’, përfundoi Bajrami.
Shala: Shtrenjtimi i rrymës është pjesë e lojës së Qeverisë “Kurti”
Ferat Shala, deputet i PDK-sw, në një prononcim për FrontOnline ka komentuar propozimin për rritjen e çmimit të energjisë elektrike, ai ka deklaruar se arsyeja e rritjes është Qeveria e cila ka dështuar të hartojë politika të qarta për sektorin dhe nuk ka investuar në kapacitetet gjeneruese të brendshme.
‘’Arsyeja pse ka ardhur deri te kjo është mos hartimi i politikave të qarta në sektorin e energjisë nga institucionet e shtetit në këtë rast qeveria, pra mungesa e një strategjie të mirëfilltë për të dalë nga situate energjetike në të cilën gjendemi ,politikat jo të qarta e mungesa e investimeve në kapacitetet gjeneruese të brendshme’’ shkaktoi rritjen , deklaroi Shala.
Shala tha se në këtë rast, institucionet e tjera po shërbejnë si pjesë e një loje parciale, duke favorizuar interesat e kompanive tregtare. Ai gjithashtu ka thënë se qeveria, megjithatë, ka qenë e vetëdijshme dhe e informuar mirë për situatën e cila është në dëm të vendit.
‘’Institucionet tjera janë krejt pjesë e lojës parciale apo sekondare duke u shërbyer kompanive tregtare ,qeveria ka qenë e vetëdijshme dhe është e informuar mirë për këtë për të mos thënë është pjesë e lojës në këtë ndërmarrje të madhe në dëm të ekonomisë së vendit’’, përfundoi Shala.
Shatri: Rritja e çmimit të rrymës, veprim i paarsyeshëm
Ish-ministri i Ekonomisë, Haki Shatri, ka shprehur pakënaqësinë e tij ndaj propozimit të ZRRE-së për rritjen e çmimit të energjisë elektrike, duke e cilësuar atë si një veprim të panevojshëm. Shatri thekson se kjo rritje do të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në standardin jetësor të qytetarëve të Kosovës dhe do të përkeqësojë situatën ekonomike, duke prekur jo vetëm familjet, por edhe bizneset.
‘’ Propozimi i ZRrE për shtrenjtimin e rrymës duket që është një veprim i pa nevojshëm e i pa argumentueshëm që ndikon negativisht në standardin jetësor të qytetarëve por dhe në shtrenjtimit tjera përveç atë të energjisë gjë që I prek ekonomitë familjare e bizneset’’, tha Shatri.
Ai paralajmëron se pasojat do të shtrihen përtej rritjes së çmimit të energjisë, pasi do të ndikojnë në shtrenjtimin e produkteve të tjera që përdorin energjinë elektrike për prodhim.
‘’Do të ketë pasoja në rritje të çmimeve të produkteve që përdorin energjinë elektrike për prodhim e kjo dihet që është në dëm të qytetarëve’’, përfundoi Shatri.
Gjata kundër rritjes së çmimit të rrymës: Thjeshtë kërkesë e furnizuesit dhe distributorit turk, si dhe e KOSTT-it
Gazetari i njohur Mehmet Gjata është deklaruar rreth propozimit për rritjen e çmimit të energjisë elektrike në Kosovë, duke e quajtur këtë një vendim të paarsyeshëm dhe të pajustifikuar. Sipas tij, kërkesa për rritje çmimesh është jashtë logjikës së menaxhimit të sistemit elektroenergjetik të vendit.
‘’Kërkesa e re për të ri ngritur çmimin e rrymës, është e paarsyeshme, jashtë logjikës së menaxhimit të sistemit elektroenergjetik të Kosovës dhe jashtë tendencave globale për ulje të çmimit të rrymës, që tashmë e kanë përfshirë tregun energjetik ndërkombëtar’’, tha Gjata.
Gjata ka kritikuar fuqishëm kompanitë si KEDS dhe KESCO, duke thënë se kërkesat e tyre për rritje të çmimeve nuk janë të bazuara në nevojat e tregut, por janë përpjekje për të maksimizuar fitimet, duke abuzuar me pozitat monopoliste që ata kanë pas privatizimit të sektorit.
‘’Sipas mendimit tim, kërkesat e pandalshme të kompanive KEDS/KESCO për ngritje e ri ngritje çmimesh për çdo vit, bëhen absolutisht nga pozitat qind për qind monopoliste të kompanive turke, të mundësuara me marrëveshje me rastin e privatizimit të ish-distribucionit të energjisë’’, tha Gjata.
Gjithashtu, ai kritikon praktikën e bllok-tarifave të rikthyera në vitin 2021, që kanë rritur fshehurazi çmimin e energjisë, sidomos për ata që konsumojnë mbi 800 kWh. Kjo, sipas Gjatës, ka ndikuar shumë negativisht për shumicën e qytetarëve, të cilët janë detyruar të paguajnë më shumë për energjinë elektrike.
‘’ Kundër ngritjes së çmimit të rrymës flet bindshëm edhe rikthimi i bllok-tarifave më 2021, që ishte praktikisht një ngritje shumë e madhe e fshehtë, e padeklaruar dhe ‘perfide’ e çmimit të rrymës nga ana e ZRRE-së. Me bllok tarifa u goditën direkt numri dërrmues i konsumatorëve kosovarë, për shkakun se shumica e tyre janë harxhues të mbi 800 kilovat-orëve’’, përfundoi Gjata.
Luan Hasanaj: Protesta kundër rritjes së çmimit të rrymës do të mbahet më 5 Prill në Prishtinë
Luan Hasanaj, njëri prej organizatorëve të fushatës “Asnjë cent më shumë”, ka njoftuar se më 5 prill në ora 15 do të mbahet një protestë në Sheshin Skënderbej në Prishtinë, kundër vendimit për rritjen e çmimit të energjisë elektrike.
Ai ka theksuar se qytetarët janë të shqetësuar për këtë rritje prej 15%, pasi do të shkaktojë një ndikim të drejtpërdrejtë në shtrenjtimin e produkteve të tjera, duke e bërë këtë rritje të papërballueshme për një pjesë të madhe të popullsisë.
‘’Sigurisht qe do ketë protesta, me datën 5 prill ne ora 15 ne Sheshin Skënderbe ne Prishtine e po ashtu do ketë edhe aktivitete tjera qe e kundërshtojnë marrjen e këtij vendimi Qytetaret janë shume te shqetësuar pasi qe rritja e çmimit te energjisë me 15% do te ndikoj ne rritjen e te gjitha çmimeve dhe për një pjese te madhe te qytetareve është e pa përballueshme kjo rritje’’, deklaroi Hasanaj.