SHBA dhe Irani po zhvillojnë bisedimet e tyre të nivelit më të lartë në vite në Islamabad, në një përpjekje të ndërmjetësuar nga Pakistani për ta kthyer një armëpushim të brishtë dyjavor në një fund të qëndrueshëm të një lufte që ka tronditur tregjet globale të energjisë.

Ja pesë gjëra që duhet të dini rreth bisedimeve në Islamabad.

Lufta pas bisedimeve

Më 28 shkurt, SHBA dhe Izraeli nisën sulme të koordinuara që vranë udhëheqësin suprem iranian, Ali Khamenei, dhe goditën infrastrukturën ushtarake dhe bërthamore të Iranit, duke vrarë më shumë se 2,000 njerëz në pesë javë.

Teherani u përgjigj duke mbyllur në mënyrë efektive Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e naftës dhe gazit global dhe duke rritur çmimet e energjisë.

Më 8 prill, SHBA dhe Irani ranë dakord për një armëpushim dyjavor të ndërmjetësuar nga Pakistani.

Këshilli i Lartë i Sigurisë Kombëtare i Iranit tha se bisedimet mund të vazhdojnë deri në 15 ditë.

Armëpushimi pritet të skadojë më 22 prill.

Roli kryesor i papritur i Pakistanit

Pakistani, një komb që gjithnjë e më shpesh bën bujë në mediat ndërkombëtare për militantizmin dhe ekonominë e tij të dobët, po pret negociatat e para midis Uashingtonit dhe Teheranit që nga fillimi i luftës, një kthesë mahnitëse për një vend të parë prej kohësh përmes prizmit të shqetësimeve të thella të sigurisë.

Vendi zakonisht nuk organizon bisedime të kësaj shkalle.

Vlera e Pakistanit si ndërmjetës mbështetet në një rrjet diplomatik jashtëzakonisht të gjerë.

Irani ishte vendi i parë që njohu Pakistanin pas pavarësisë në vitin 1947, me dy fqinjët që ndajnë një kufi prej 900 kilometrash dhe lidhje të thella historike, kulturore dhe fetare.

Pakistani është gjithashtu shtëpia e mbi 20 milionë myslimanëve shiitë: popullsia e dytë më e madhe e këtij lloji në botë pas Iranit.

Në të njëjtën kohë, Islamabadi ka kultivuar lidhje të forta me Uashingtonin, Riadin dhe Pekinin.

Ministri i Jashtëm pakistanez, Ishaq Dar, vizitoi Pekinin në fund të marsit për bisedime me Wang Yi-n, i cili mbështeti përpjekjet e ndërmjetësimit të Islamabadit si “në përputhje me interesat e përbashkëta të të gjitha palëve”.

Vetë presidenti amerikan, Donald Trump, tha se Kina ndihmoi në sjelljen e Iranit në tryezën e negociatave, një deklaratë e mbështetur nga zyrtarët pakistanezë.

“Natën e armëpushimit, shpresat po veniteshin, por Kina ndërhyri dhe e bindi Iranin të binte dakord për një armëpushim paraprak”, tha një zyrtar i lartë pakistanez i njohur me negociatat në kushte anonimiteti.

“Ndërsa përpjekjet tona ishin qendrore, ne nuk po arrinim një përparim, i cili në fund u arrit pasi Pekini i bindi iranianët”, shtoi ai.

Çfarë ka në tavolinë?

Hendeku midis dy palëve mbetet i madh.

Propozimi prej 15 pikash i Uashingtonit, i raportuar si i tillë, përqendrohet te uraniumi i pasuruar i Iranit, raketat balistike, lehtësimi i sanksioneve dhe rihapja e Ngushticës së Hormuzit.

Teherani është kundërpërgjigjur me një plan 10-pikësh që kërkon kontroll mbi ngushticën, një taksë për anijet që kalojnë ngushticën, një fund të të gjitha operacioneve ushtarake rajonale dhe heqjen e të gjitha sanksioneve.

Libani është gjithashtu një pikë e rëndësishme ngërçi.

Izraeli vazhdoi sulmet e tij në vend duke synuar Hezbollahun – pasi armëpushimi hyri në fuqi – me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu që hodhi poshtë pohimin e kryeministrit Shehbaz Sharif se armëpushimi përfshinte edhe Libanin.

Zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance, dukej se përdori një ton më të butë, duke thënë se mund të ketë pasur një “keqkuptim” nga Irani se Libani do të përfshihej.

Presidenti i Iranit, Masoud Pezeshkian, paralajmëroi se sulmet e Izraelit ndaj Libanit i bënë negociatat “të pakuptimta”.

“Gishtin e kemi në këmbëz. Irani nuk do t’i braktisë kurrë vëllezërit dhe motrat e tij libanezë”, deklaroi Pezeshkian.

Kush janë negociatorët?

Vance do të udhëheqë ekipin amerikan, të shoqëruar nga i dërguari special Steve Witkoff dhe dhëndri i presidentit Jared Kushner.

Ky shënon angazhimin më të lartë të SHBA-së me Iranin që kur Sekretari i Shtetit John Kerry negocioi marrëveshjen bërthamore të vitit 2015.

Witkoff zhvilloi disa raunde bisedimesh të ndërmjetësuara nga Omani me Ministrin e Jashtëm iranian Abbas Araghchi përpara se lufta ta ndërpriste procesin.

Kryetari i parlamentit të Iranit, Mohammad Bagher Ghalibaf, dhe Araghchi pritet të kryesojnë delegacionin iranian.

Ghalibaf është ish-komandant i IRGC-së dhe mbetet e paqartë nëse do të marrë pjesë ndonjë përfaqësues aktiv i IRGC-së.

Islamabadi në izolim

Bisedimet po zhvillohen në kryeqytetin pakistanez, Islamabad.

Qeveria i ka mbajtur detajet e fshehta, pa konfirmuar vendin.

Udhëheqësi i Pakistanit, Sharif, kishte thënë se bisedimet do të zhvilloheshin të premten, ndërsa Shtëpia e Bardhë tha se raundi i parë do të fillonte të shtunën.

Bisedimet në vetvete pritet të jenë indirekte: të dy delegacionet do të ulen në dhoma të ndara me zyrtarë pakistanezë që shkëmbejnë propozime midis tyre, duke pasqyruar formatin e përdorur në raundet e mëparshme të ndërmjetësuara nga Omani.

Jashtë, rrugët e Islamabadit janë të mbushura me personel të armatosur sigurie me uniforma ushtarake, devijime trafiku dhe pika kontrolli policore. /Telegrafi/

Komento:

	Komenti